Artykuł zaktualizowany 14 września 2026
64% dorosłych Polaków badanych we wrześniu 2025 roku zadeklarowało, że doświadczyło wypalenia zawodowego — wynika z badania prof. Dominiki Maison. Przypadający 14 września Dzień Walki z Wypaleniem Zawodowym to okazja, by przyjrzeć się także tym osobom, które nadal dotrzymują terminów i wykonują obowiązki, choć coraz trudniej im odzyskać siły po pracy. Jak zauważyć przeciążenie u siebie i w zespole? O osobistych kosztach zawodowego zaangażowania Aleksandra Batko opowiada w podcaście Renaty Zielezińskiej „Dobrze Tu Być”.
Pomysł ustanowienia Dnia Walki z Wypaleniem Zawodowym narodził się przy kampanii społecznej „Wypalenie zawodowe na celowniku”, realizowanej przez Związek Przedsiębiorców i Pracodawców i rozpoczętej 14 września 2021 roku. Inicjatywa miała zwiększać wiedzę o wypaleniu i jego znaczeniu dla zdrowia pracowników oraz funkcjonowania organizacji. Tegoroczna data daje powód, by w firmach zapytać nie tylko o wykonane zadania, lecz także o obciążenie osób, które za nimi stoją. W rozmowie o zapobieganiu wypaleniu jest miejsce zarówno na regenerację, jak i na przyjrzenie się organizacji pracy, oczekiwaniom przełożonych oraz możliwości zgłoszenia, że obowiązków jest za dużo.
Zaangażowanie: plusy dodatnie i ujemne
Termin dotrzymany, spotkanie poprowadzone, problem rozwiązany. Z perspektywy zespołu wszystko może wyglądać dobrze, choć utrzymanie tej sprawności kosztuje pracownika coraz więcej energii. Aleksandra Batko, liderka biznesu, trenerka mentalna i twórczyni MentalWalk, w rozmowie z Renatą Zielezińską w podcaście „Dobrze Tu Być” opisuje własne doświadczenie: „Kończyłam pracę, ale zmęczenie zostawało ze mną dalej w domu, w relacjach, w sposobie myślenia i o sobie, i o kolejnych dniach”. To koszt, którego nie pokazuje lista wykonanych zadań.
W innym badaniu, prof. Maison, aż 89% respondentów uważało, że pracodawcy bagatelizują skalę wypalenia. To opinia ankietowanych, podobnie jak deklaracja jego doświadczenia nie jest diagnozą. Raport ManpowerGroup dotyczy natomiast m.in. stresu i poczucia sensu pracy. Wyników tych badań nie można utożsamiać ani traktować jako pomiaru wzrostu wypalenia, ale oba wskazują ważne obszary rozmowy o kondycji pracowników. Depesza PAP, raport ManpowerGroup
Stres czy wypalenie? Co rozróżnia WHO
Według WHO wypalenie zawodowe wynika z przewlekłego stresu w pracy, z którym nie udało się skutecznie poradzić. Obejmuje trzy wymiary: wyczerpanie, zwiększony dystans wobec pracy, negatywizm lub cynizm oraz obniżoną skuteczność zawodową. W ICD-11 jest zjawiskiem związanym z pracą, a nie jednostką chorobową. Sam stres czy zmęczenie nie wystarczają więc do jego rozpoznania. Nie oznacza to jednak, że z szukaniem wsparcia trzeba czekać, aż trudności będą odpowiadały wszystkim wymiarom wypalenia. Źródło: WHO
Co zauważyć u siebie, a co u współpracownika?
U siebie warto obserwować zmianę względem wcześniejszego funkcjonowania: większy wysiłek przy zwykłych zadaniach, trudność z odzyskaniem energii po pracy, narastającą obojętność, problemy z koncentracją lub panowaniem nad emocjami. U współpracownika mogą zwracać uwagę nietypowa drażliwość, wycofanie z rozmów, częstsze pomyłki albo powracające wypowiedzi o braku sił. Są to sygnały do zainteresowania się samopoczuciem, nie dowód wypalenia. Podobne trudności mogą mieć różne przyczyny, również poza pracą.
„Zastanawiam się czasem, ile razy w życiu gratulowaliśmy komuś tego, że zawsze daje radę, nie pytając, ile go to kosztuje”, mówi Renata Zielezińska. Rozmowę można zacząć od konkretnej obserwacji: „Mówisz ostatnio, że trudno ci odpocząć po pracy. Jak się z tym czujesz? Czy mogę w czymś pomóc?”. Ważne są spokojne warunki, rozmowa na osobności i słuchanie bez wymuszania zwierzeń.
BAT: pomoc w samoocenie, nie diagnoza
W uporządkowaniu własnych doświadczeń może pomóc polska wersja Burnout Assessment Tool. Osoby pracujące znajdą odpowiedni formularz na pierwszych dwóch stronach dokumentu. Oceniają częstotliwość opisanych doświadczeń w skali od 1 „nigdy”, do 5 „zawsze”. Kwestionariusz obejmuje wyczerpanie, dystans wobec pracy oraz trudności poznawcze i emocjonalne. Wynik warto omówić ze specjalistą: sam BAT nie stawia diagnozy ani nie odróżnia wypalenia od np. depresji. Nie służy też ocenianiu kolegi za niego. Polski formularz BAT.
Wsparcie zaczyna się od konkretnych zmian
Dla przełożonego rozmowa jest początkiem działania. Warto sprawdzić, czy zadania mieszczą się w dostępnym czasie, priorytety są jasne, a pracownik nie otrzymuje sprzecznych oczekiwań. Pomocą może być przesunięcie terminu, ograniczenie liczby równoległych projektów lub ustalenie zasad kontaktu po godzinach. WHO zaleca działania dotyczące warunków pracy oraz przygotowanie menedżerów do wspierającej komunikacji. Regeneracji powinno towarzyszyć ograniczanie źródeł przeciążenia. Zalecenia WHO, 2024
Batko proponuje również codzienną samoobserwację: „Co mówi dziś moje ciało?”, „Co zabiera mi najwięcej energii?” i „Czego potrzebuję, zanim ruszę dalej?”. Taką refleksję rozwija w MentalWalk, autorskim projekcie łączącym ruch, refleksję, rozwój i relacje — programie 4R. Spacer staje się przestrzenią do rozmowy i przyjrzenia się własnym potrzebom bez presji osiągania wyniku. Twórczyni zaznacza, że projekt nie jest terapią ani cudownym lekarstwem.
O badaniach: badanie prof. Dominiki Maison przeprowadzono na panelu Ariadna 5–8 września 2025 r. wśród 1138 pełnoletnich osób. „Barometr Talentów 2026” opublikowano w styczniu 2026 r.; odpowiedzi zebrano 1 września–1 października 2025 r. od 13 918 pracowników z 19 krajów, w tym 522 z Polski.
O kosztach pracy na wysokich obrotach, regeneracji i MentalWalk Aleksandra Batko opowiada w 30. odcinku podcastu Renaty Zielezińskiej „Dobrze Tu Być”. Pełna rozmowa „MentalWalk: sposób na wypalenie zawodowe. Kiedy sukces zaczyna kosztować Cię za dużo” jest dostępna na YouTube — posłuchaj odcinka.
Ekspertka radzi: zatrzymaj się, zanim zabraknie ci sił
Aleksandra Batko, trenerka mentalna i twórczyni MentalWalk, zachęca do codziennego sprawdzania własnego samopoczucia. W podcaście „Dobrze Tu Być” proponuje trzy pytania: „Co mówi dziś moje ciało?”, „Co zabiera mi najwięcej energii?” i „Czego potrzebuję, zanim ruszę dalej?”.
Checklista dla siebie: co się ostatnio zmieniło?
☐ Energia: Czy zwykłe obowiązki kosztują mnie więcej wysiłku, a po pracy trudniej odzyskać siły?
☐ Sen i napięcie: Czy gorzej śpię, częściej odczuwam napięcie albo trudno mi się wyciszyć?
☐ Koncentracja: Czy częściej się rozpraszam, zapominam o ustaleniach lub popełniam nietypowe dla siebie błędy?
☐ Emocje: Czy łatwiej się irytuję albo reaguję w sposób, którego wcześniej u siebie nie rozpoznawałem?
☐ Stosunek do pracy: Czy tracę zainteresowanie zadaniami, które wcześniej mnie angażowały?
☐ Życie po godzinach: Czy brakuje mi energii na bliskich, przyjemności i sprawy niezwiązane z pracą?
☐ Najbliższy krok: Co mogę dziś odłożyć, komu powiedzieć o trudnościach i o jakie wsparcie poprosić?
To pomoc w samoobserwacji, nie test diagnostyczny ani skrócona wersja BAT. Liczba zaznaczeń nie określa, czy masz wypalenie. Jeśli trudności utrzymują się, nasilają lub utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto porozmawiać z psychologiem albo lekarzem.
Checklista do rozmowy z kolegą lub koleżanką: zauważ, zapytaj, wysłuchaj
☐ Wybierz spokojny moment. Zaproponuj rozmowę na osobności, bez pośpiechu i obecności zespołu.
☐ Zacznij od konkretu. „Wspominasz ostatnio, że trudno ci odpocząć po pracy. Jak się czujesz?” — odwołaj się do tego, co rzeczywiście usłyszałeś lub zauważyłeś.
☐ Zapytaj, zamiast rozpoznawać problem za drugą osobę. „Co jest teraz dla ciebie najbardziej obciążające?”. Nie zakładaj, że wiesz, z czego wynikają trudności.
☐ Daj przestrzeń na odpowiedź. Posłuchaj bez przerywania, porównywania z własną sytuacją i przekonywania, że „wszyscy tak mają”.
☐ Sprawdź, jakiego wsparcia potrzebuje. „Wolisz, żebym cię wysłuchał, czy chcesz wspólnie zastanowić się, co można zrobić?”.
☐ Zaproponuj pomoc, którą możesz zapewnić. Może to być wspólne uporządkowanie zadań lub przygotowanie do rozmowy z przełożonym o obciążeniu.
☐ Uszanuj granice i wróć do rozmowy. Nie naciskaj na zwierzenia ani nie przekazuj ich zespołowi. Zapytaj: „Czy mogę odezwać się za kilka dni i sprawdzić, jak się czujesz?”.
Rolą współpracownika jest okazanie zainteresowania i pomoc w znalezieniu wsparcia. Rozmowa nie zastępuje konsultacji ze specjalistą ani decyzji przełożonego dotyczących obciążenia pracą.
O podcaście „Dobrze Tu Być”
„Dobrze Tu Być” to podcast Renaty Zielezińskiej – przestrzeń do rozmów o emocjach, relacjach, codziennych wyzwaniach i trosce o siebie. Prowadząca wraz z gośćmi łączy osobiste historie z refleksją i praktycznymi wskazówkami, które pomagają lepiej rozumieć własne potrzeby, stawiać granice i budować dobre życie. Rozmowy zachęcają do zatrzymania się w świecie pełnym pośpiechu i oczekiwań, bez presji nieustannego doskonalenia siebie. Podcast jest skierowany do osób szukających uważnej rozmowy, inspiracji i przestrzeni na oddech.
Więcej informacji i odcinki: dobrzetubyc.pl.
